კვაზარები ბარიონული ოსცილაციების საკვლევად

 კოლაბორაცია BOSS-ის მთავარი მიზანი ე.წ. ბარიონული აკუსტიკური ოსცილაციების შესწავლაა. ეს აკუსტიკური ტალღები, რომლებიც დიდი აფეთქების დროს გაჩნდნენ, სამყაროში მატერიის არათანაბარ განაწილებასა და რელიქტური გამოსხივების ანიზოტროპიაზე არიან პასუხისმგებელნი.

 დიდი აფეთქების დროს, სანამ ატომები გაჩნდებოდნენ, ელექტრონულ-ფოტონურ გაზში ბგერითი ტალღები ვრცელდებოდნენ, რომლებზეც ბნელი მატერიის გრავიტაცია მოქმედებდა. ეს ტალღები, ან, როგორც ასტროფიზიკოსები ამბობენ, აკუსტიკური ოსცილაციები, რელიქტური გამოხივების ანაბეჭდზე თავიანთ კვალს ტოვებდნენ(ერთგვაროვანი სამყარო; ანიზოტროპული სამყარო).

 სამუშაოს ჩასატარებლად მეცნიერებს კოსმოსურ სივრცეში მატერიის გადანაწილების დაახლოებითი რუკა სჭირდებოდათ. ტრადიციულად, ასეთი გადანაწილების დადგენა გალაქტიკური გროვების ანალიზით ხდება, თუმცა, ასტროფიზიკოსებმა BOSS-იდან სხვა მიდგომა გამოიყენეს. მათ 48 640 კვაზარის სპექტრების ანალიზი ჩაატარეს. კვაზარები აქტიური გაალქტიკების ცენტრებია, რომელთა მძლავრი გამოსხივება ზემასიური შავი ხვრელის(1) მიერ მეტერიის შთანთქმის დროს გენერირდება. კვლევაში განიხილებოდა კვაზარები, რომლებამდეც მანძილები 10 მილიარდი სინათლის წელია.

 კვაზარების სპექტრში მეცნიერები ლაიმან-ალფას „ტყეს“ ეძებდნენ. ეს მუქი ზოლების მიმდევრობაა, რომლებიც წყალბადის შთანთქმის ზოლებს შეესაბამება პირველი ენერგეტიკული დონიდან მეორეზე გადასვლის დროს. რაც უფრო შორსაა ღრუბელი, რომელიც ფოტონებს შთანთქავს, მით უფრო მეტადაა გადაწეული წითლისკენ ეს ზოლი. სინათლის ერთმანეთისაგან საკმაო მანძილით დაშორებულ წყალბადის გროვებში გასვლისას სპექტრში ამ ზოლების მიმდევრობა მიიღება.

 ამ მონაცემებზე დაყრდნობით მეცნიერებმა მატერიის გადანაწილების სურათის მიღება შეძლეს. ისინი აღიარებენ, რომ ინფორმაციის სწრაფი დამუშავება მონაცემთა ხარისხის დაწევის ხარჯზე მოუხდათ. ამასთან ერთად მათ ოსცილაციების აღმოჩენაც შეძლეს. მათი მთავარი მიზანი სამყაროს კოსმოსლოგიური პარამეტრების ზღვრების დადგენა იყო, რაც ვერ იქნა მიღწეული. ჯერჯერობით რელიქტრუი გამოსხივების ანალიზი უკეთეს შედეგებს იძლევა, ვიდრე აკუსტიკური ოსცილაციები.

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.