სუპერანთებები მზისმაგვარ ვარსკვლავებზე

 იაპონელმა ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ მზისმაგვარ ვარსკვლავებზე ზემძლავრი რანთებების მოხდენაა შესაძლებელი – ენერგიის მძლავრი ამოფრქვევები . მოკლედ ამის შესახებ Nature News წერს.

 ყველზე ძლიერი ანთება მზეზე 1859 წელს დაფიქსირდა – კარინგთონის ანთება. ამოფრქვევის სიმძლავრე ისეთი იყო, რომ პოლარული ნათება ჰავაის კუნძულებიდანაც კი დაიმზირებოდა, ხოლო სატელეგრაფო სადენები ნაპერწკლებს ყრიდა. ასეთი მოვლენა რომ ახლა მოხდეს, შედეგები კატასტროფული იქნება (აქტიური მზე).

 დღეისათვის უკვე ცნობილია, რომ ზოგიერთ ვარსკვლავზე კარინგთონის ანთებაზე გაცილებით ძლიერი ანთებები ხდება – ასეთი მოვლენები სხვადასხვა კოსმოსურმა აპარატებმა დააფიქისრა. მათი გამომწვევი მიზეზები აქამდე უცნობია და არც ასეთი ანთებების სტატსტიკა არსებობდა.

 ახალი ნამუშევრის ჩარჩოებში, მეცნიერებმა გამოიყენეს მონაცემები, რომლებიც ორბიტულმა „კეპლერმა“ შეაგროვა. ეს აპარატი მეთვალყურეობს ცის ნაწილს ქნარისა და გედის თანავარსკვლავედებს შორის, სადაც ტელესკოპის ხედვის არეში ერთბაშად 150 ათასი ვარსკვლავი არის მოხვედრილი. 120 დღიანი დაკვირვებების მერე, 80 ათასი მზისმაგვარი ვარსკვლავიდან 146-ზე ანთება დაფიქისრდა. ყოველი მათგანის სიმძლავრე 10-დან 10-ათასჯერ აჭარბებდა კარინგთონის ანთებათა სიმძლავრეს.

 მეცნიერთა თქმით, სუპერანთებათა ძირითადი ნაწილი ხდება ვარსკვლავებზე, რომლებიც საკმაოდ სწრაფად ბრუნავს თავიანთი ღერძის გარშემო – 10 დღიანი პერიოდით (შედარებისთვის მზის ეკვატორული ბრუნვის პერიოდი დაახლოებით 24,5 დღეა). ასეთი პატარა პერიოდები ახალგაზრდა მნათობებისთვისაა დამახასიათებელი.

 ანთებათა ნაწილი ვარსკვლავებზე დარეგისტრირდა, რომლებიც ძალიან ჰგავს მზეს. მეცნიერებს ჰქონდათ ჰიპოთეზა, რომ ეს მოვლენა ვარსკვლავსა და სისტემის გიგანტ პლანეტას შორის არსებულ ურთიერთქმედებებს შეიძლება უკავშირდებოდეს, რაც არ დადასტურდა. ერთადერთი, რაც ჯერჯერობით იაპონელმა ასტრონომებმა დაადგინეს არის ის, რომ სუპერანთებების წინ ვარსკვლავის ზედაპირზე გიგანტური ბნელი ლაქების წარმოქმნა ხდება.

 ორბიტული ტელესკოპი „კეპლერი“ 2009 წლის მარტში გაუშვეს. მისი მთავარი ამოცანა ეგზოპლანეტების ძებნა იყო. ამისათვის ის მნათობის ელვარების უმცირეს ცვლილებებს აფიქსირებს, რაც ვარსკვლავის დისკოზე პლანეტის გავლის გამო ხდება (ტრანზიტი(1)). მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ „კეპლერის“ მონაცემები ასტრონომიის სხვა დარგებისთვისაც სასარგებლოა – ვარსკვლავძვრით სისტემის ასაკი დაადგინეს (მზე აქტიურობის მაქსიმუმისკენ მიდის).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.