სუპერანთებები მზისმაგვარ ვარსკვლავებზე

იაპონელმა ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ მზისმაგვარ ვარსკვლავებზე შეიძლება სუპერანთებები – ენერგიის მძლავრი ამოფრქვევები მოხდეს. მოკლედ ამის შესახებ Nature News წერს.

 ყველზე ძლიერი ანთება მზეზე 1859 წელს დაფიქსირდა – კარინგთონის ანთება. ამოფრქვევის სიმძლავრე ისეთი იყო, რომ პოლარული ნათება ჰავაის კუნძულებზეც კი ჩანდა, ხოლო სატელეგრაფო სადენები ნაპერწკლებს ყრიდნენ. ასეთი მოვლენის შედეგები, ის რომ ახლა მოხდეს, მეცნიერთა თქმით, კატასტროფული იქნება(აქტიური მზე).

 დღეისათვის უკვე ცნობილია, რომ ზოგიერთ ვარსკვლავზე კარინგთონის ანთებაზე გაცილებით ძლიერი ანთებები ხდება – ასეთი მოვლენები სხვა და სხვა კოსმოსურმა აპარატებმა დააფიქისრეს. მათი გამომწვევი მიზეზები აქამდე უცნობია და ბოლო დრომდე არც ასეთი ანთებების სტატსტიკა არსებობდა.

 ახალი ნამუშევრის ჩარჩოებში მეცნიერებმა გამოიყენეს მონაცემები, რომლებიც ორბიტალურმა „კეპლერმა“ შეაგროვა. ეს აპარატი მეთვალყურეობს ცის ნაწილს ქნარისა და გედის თანავარსკვლავედებს შორის, სადაც ერთბაშად 150 ათასი ვარსკვლავი არის ტელესკოპის ხედვის არეში მოხვედრილი. 120 დღიანი დაკვირვებების მერე 80 ათასი მზისმაგვარი ვარსკვლავიდან 146-ზე ანთება დაფიქისრდა. ყოველი მათგანის სიმძლავრე 10-დან 10-ათასჯერ აჭარბებდა კარინგთონის ანთებათა სიმძლავრეს.

 მეცნიერთა თქმით, სუპერანთებათა ძირითადი ნაწილი ხდება ვარსკვლავებზე, რომლებიც საკმაოდ სწრაფად ბრუნავენ თავიანთი ღერძის გარშემო – 10 დღიანი პერიოდით(შედარებისთვის მზის ეკვატორული ბრუნვის პერიოდი დაახლოებით 24,5 დღეა). ასეთი პატარა პერიოდები ახალგაზრდა მნათობებისთვისაა დამახასიათებელი.

 ანთებათა ნაწილი, დარეგისტრირდა ვარსკვლავეზბე, რომლებიც ძალიან ჰგვანან მზეს. მეცნიერებს ჰქონდათ ჰიპოთეზა, რომ ეს მოვლენა შეიძლება უკავშირდებოდეს ვარსკვლავსა და გიგანტ პლანეტას შორის არსებულ ურთიერთქმედებებს, თუმცა ეს არ დადასტურდა. ერთადერთი, რაც ჯერჯერობით იაპონელმა ასტრონომებმა დაადგინეს არის ის, რომ სუპერანთებების წინ ვარსკვლავის ზედაპირზე ხდება გიგანტური ბნელი ლაქების წარმოქმნა.

 ორბიტალური ტელესკოპი „კეპლერი“ 2009 წლის მარტში გაუშვეს. მისი მთავარი მისია ეკზოპლანეტებია. ამისათვის ის მნათობის ელვარების უმცირეს ცვლილებებს აფიქსირებს, რაც მის დისკოზე პლანეტის გავლის გამო ხდება(ტრანზიტი(1)). მოგვიანებით, აღმოჩნდა, რომ „კეპლერის“ მონაცემები ასტრონომიის სხვა დარგებისთვისაც არის სასარგებლო – ვარსკვლავძვრით სისტემის ასაკი დაადგინეს(მზე აქტიურობის მაქსიმუმისკენ მიდის).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.