900 წლიანი კოსმოსური საიდუმლო ამოხსნილია

1181 წელს, 4-6 აგვისტოს შორის, ჩინელმა და იაპონელმა ასტრონომებმა, სატურნის მსგავსი სიკაშკაშის მქონე ვარსკლვალი შეამჩნიეს ცაზე (iopscience.iop.org), რომელიც კიდევ ნახევარი წელი დაიმზირებოდა. ძველმა ასტრონომებმა ცის თაღზე მისი მდებარეობა დააფიქსირეს, თუმცა ამ ზეახლის ნარჩენის ზუსტი მდებარეობა 900 წლის განმავლობაში დაუდგენელი რჩებოდა. ჩვენს გალაქტიკაში აფეთქებული 8 ზეახალია ცნობილი, რომლებიც შეუიარაღებელი თვალით ჩანდა.

 ჰონკონგის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკოსებმა, კოლეგებთან ერთად ესპანეთიდან და საფრანგეთიდან, ასტრომოყვარულების მიერ 2013 წელს აღმოჩენილი ნისლეულის – Pa 30, გაფართოების სიჩქარე გაზომეს — 1100 კილომეტრი წამში. ასეთი სწრაფი გაფართოებიდან გამომდინარე, სწორედ ეს ნისლეული შეიძლებოდა ყოფილიყო 1181 წელს აფეთქებული ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი. ნისლეულის ცენტრში ასტრონომებმა ვოლფ-რაიეს ტიპის ვარსკვლავი აღმოაჩინეს, რომელიც ირმის ნახტომის ერთ-ერთი ყველაზე ცხელი ვარსკვლავიც აღმოჩნდა.

 ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავები, ევოლუციის ბოლოზე მყოფი მასიური ვარსკვლავებია, რომელთაც წყალბადის გარსი პრაქტიკუად აღარ აქვთ, მაგრამ მდიდარი არიან ჰელიუმით და მათ ბირთვში სწორედ ამ ელემენტის თერმობირთვული წვა მიმდინარეობს. მთავარი მიმდევრობის ზოგიერთი ძალიან მასიური ვარსკვლავი, საკმაო რაოდენობის წყალბადს შეიცავს და ბირთვშიც მას “წვავს”, აქვთ მსგავსი მახასიათებლები და ისინიც ვოლფ-რაიეს მნათობებად კლასიფიცირდება (ყველაზე დიდი და ყველაზე მასიური ვარსკვლავი).

 სავარაუდოდ, ვარსკვლავის ნარჩენი და ნისლეული, ორი თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავის შეჯახებით გაჩნდა, Iax ტიპის ზეახლად ანთების შედეგად, რაც საკმაოდ იშვიათი და შედარებით დაბალენერგიული მოვლენაა, ასეთი თერმობირთვული აფეთქება მხოლოდ ნაწილობრივ ანადგურებს ვარსკვლავს (ASASSN-18bt – უჩვეულო ზეახალი; ნაწილობრივი დაშლა).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.