ეს ფარი ”მკვლელი” ელექტრონებისგან გვიცავს

 პლანეტარული მასშტაბების ძალოვანი დამცავი ველი, შემეცნებით ფანტასტიკას ჰგავს, თუმცა, დედამიწის მახლობელი სივრცის მკვლევარებმა ნასადან, სწორედ ასეთი ველი აღმოაჩინეს, რომელიც ბუნებრივი პროცესებით აჩქარებულ, ვან ალენის სარტყლებიდან მომავალ მაღალი ენერგიების ელექტრონებს(ატომი) აკავებს(ბუნებრივი ამაჩქარებელი დედამიწასთან ახლოს). 1958 წელს აღმოჩნილი ვან ალენის სარტყლები, მზის ქარისა და დედამიწის მაგნიტური ველის ურთიერთქმედების შედეგია. მათი ზომები მუდმივად იცვლება, მზის ქარის ინტენსიურობის მიხედვით, ხოლო ძლიერი მზიური ამოფრქვევების(მრისხანე მზე) დროს იმდენად იწელებიან, რომ მომაკვდინებელი რადიაცია დაბალ ორბიტზე დმებარე თანამგზავრებამდეც კი აღწევს(პლაზმოსფერული ქარის არსებობის მტკიცებულება).

 დედამიწის გარშემო ორი ასეთი სარტყელია, მესამე კი მზის მაქსიმალური აქტიურობის დროს ჩნდება(მესამე სარტყელი: გაჩნდა და ისევ გაქრა). უფრო სქელი რგოლი 650-დან 9650-მდე კმ. სიმაღლეზე დმებარეობს, ხოლო გარე რგოლი, 13500-დან 58000 კილომეტრამდე დედამიწის ზედაპირიდან.

 ამ ორ სარტყელს შორის არსებული შუალედის ბუნება ამ მომენტამდე გაურკვეველი რჩებოდა. თუმცა სწორედფ ამ შუალედში ფორმირდება ფარი, რომელიც ლამის სინათლის სიჩქარით მოძრავი ელექტრონების შემოღწევისგან გვიცავს.

 ახალი მონაცემები, გადმოცემული ტყუპი აპარატების RBSP-ის მიერ, იმაზე მიუთითებენ, რომ ეს დამცავი ფარი პლაზმოსფეროში მდებარეობს, შედარებით ნელი, იონიზირებული ნაწილაკებისგან შემდგარ ღრუბელში. პლაზმოსფერო დაახლოებით 965 კილომეტრის სიმაღლეზე იწყება და ნაწილობრივ, ვან ალენის გარე ფენასაც ფარავს.

dedami magn sfero დამუხტული ნაწილაკების, მეგნიტური და ელექტრული ველების რთული უერთიერთქმედებები ვან ალენისა და პლაზმოსფერულ რგოლებში გარკვეულ წარმონაქმნს აჩენს, რომელიც იმდენად ეფქტურია, რომ ყველაზე უფრო მაღალი ენერგიების ელექტრონებსაც კი ირეკლავს, რომლებსაც არა ერთი უბედურების მოტანა შეუძლიათ კაცობიობისთვის, დედამიწის ზედაპირამდე მოჭწევა რომ შეძლოთ(რეკორდსმენი სხივები;რადიაცია ჩვენს გარშემო).

 აღსანიშნავია, რომ ელექტრონების ამრეკლი დამცავი ფარის შესახებ აქამდეც იყო ცნობილი, თუმცა მისი გაჩენის მექანიზმის ახსნა ვერ ხერხდებოდა და მეცნიერები მისი ხელოვნური წარმომალობის შესახებაც კი ფიქრობდნენ – ელქტრომაგნიტური რადიოგადაცემები დედამიწის ზედაპირიდან. შრიკ კანეკალი RBSP-ის ჯგუფიდან – ”დარწმუნებული ვარ, რომ ამ მოვლენის შემდგომი კვლევა მისი გაჩენის ზუსტ მიზეზებს გამოავლენს. ეს კი, თავის მხრივ, შორეულ კოსმოსში გამგზავრებული კოსმოსური ხომალდების დამცავი ხელოვნური ველის შექმნაში დაგვეხმარება”(”აღვმართოთ ჯავშნები და მარსზე გაფრენისთვისაც მზად ვართ”; დამცავი ველი: როგორც კინოში; კოსმოსის დამპყრობლის ჭეშმარიტი სახე).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *