ენერგიული პულსარი კიბოსმაგვარ ნისლეულში

 ასტრონომებმა პულსარ PSR B0531+21-ს, რომელიც კიბოსმაგვარ ნისლეულში მდებარეობს, უჩვეულო მაღალენერგიული გამოსხივება აღმოუჩინეს(Science, მოკლედ კალიფორნიის უნივერსიტეტის საიტზე(ლოსანჯელესი)).

 მეცნიერთა თქმით, PSR B0531+21-ზე აქამდე ჩატარებული დაკვირვებებით დადგინდა, რომ გამოსხივების გრაფიკზე ხდება ჩავარდნა სპექტრის მაღალენერგიულ ნაწილში. აქედან ასტრონომებმა დაასკვნეს, რომ გამოსხივების რაღაც ნაწილი, კერძოდ კი გამა სხივები, მათი მოწყობილობის მიერ არ რეგისტრირდება .

VERITAS.

ახალი კვლევის ჩარჩოებში, მეცნიერებმა ტელესკოპების სისტემა VERITAS-ი გამოიყენეს, რომელსაც შეუძლია ატმოსფეროს ზედა ფენებთან, 10 კმ. სიმაღლეზე, გამა კვანტების შეჯახების კვალი დაინახოს(დედამწის ზედაპირამდე ასეთი გამოსხივება ვერ აღწევს). შედეგად, აღმოჩენილ იქნა 100 გიგაელექტრონვოლტზე მეტი ენერგიის ფოტონები. შედარებისთვის, მზის ხილული სინათლის ფოტონების ენერგია 2 ელექტრონვოლტია.

 გამა გამოსხივება – ელექტრომაგნიტური გამოსხივება უკიდურესად მცირე ტალღის სიგრძით – < 5×10−3 ნმ. ამის გამო მას ახასიათებს კარგად გამოხატული კორპუსკულარული(ნაწილაკური) და სუსტად გამოხატული ტალღური თვისებები. გამა კვანტები არიან მაღალი ენერგიის ფოტონები, 105ევ-ზე მაღლა, თუმცა მკვეთრი საზღვარი მასა და რენტგენის გამოსხივებას შორის არ არსებობს. 1 – 100 კ.ევ. ენერგიაზე მათ განასხვავებენ წარმომქნელი წყაროების მიხედვით: თუ ის გამოსხივდება ბირთვული გადასვლებისას, მაშინ გამა გამოსხივებაა; თუ ელექტრონების ურთიერთქმედებებისას ან ატომურ ელექტრონულ გარსში გადასვლებისას, მაშინ რენტგენის გამოსხივებაა. ამ გამოსხივების წყაროებია: ატომური რეაქციები,ანიჰილაცია,ნეიტრალური პიონის დაშლა, მაღალი ენერგიების ელემენტარული ნაწილაკების გადახრა მაგნიტურ და ელექტრულ ველებში(სინქროტრონული გამოსხივება).

 თანამედროვე წარმოდგენების თანახმად, პულსარი – ეს არის მძლავრი მაგნიტური ველის მქონე, თავისი ღერძის გარშემო სწარაფად მბრუნავი ნეიტრონული ვარსკვლავი. მისი მაგნიტური პოლუსები არ ემთხვევა გეომეტრიულ პოლუსებს და  წვრილი კონუსის ფორმის გამოსხივების წყაროს წარმოადგენს. ნებისმიერ დამკვირვებლს, რომელიც ამ სხივების გავრცელების ზონაში მოხვდება, ნეიტრონული ვარსკვლავი პულსირებად ობიექტად წარმოუდგება(ისე როგორც საზღვაო შუქურა).

 მეცნიერთა თქმით, პულსარების შესახებ არსებული მოდელები ვერ ხსნის ასეთი ენერგიული გამოსხივების მიზეზს. აღსანიშნავია, რომ საჭირო იქნება დამატებითი დაკვირვებები, რათა დადგინედეს პულსარის სრულფასოვანი სპექტრი.

 ნეიტრონული ვარსკვლავი PSR B0531+21, ზეახლის აფეთქებით წარმოიქმნა, რომელიც დედამიწელებმა 1054 წელს დაინახეს(დღეც ჩანდა). ობიექტამტე მანძილი 6400 სინათლის წელია, მდებარეობს კუროს თანავარსკვლავედის კიბოსმაგვარ ნისლეულში(მოულოდნელი ანთება კიბოსმაგვარ ნისლეულში).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *