იაფეტის ეკზოგენური მთები

 იაფეტი, ზომით მესამე სატურნის თანამგზავრებს შორის, საკმაოდ დიდი ობიექტია – 1500კმ, თითქმის ა.შ.შ-ს ფართობით. მისი ეკვატორის გასწვრივ გაწოლილი უჩვეულო ქედი ასტრონომებს დიდი ხანია აოცებთ(phys.org).

 ეს არის მთათა სისტემის ყველაზე უფრო გრძელი ჯაჭვი მზის სისტემაში: სიმაღლითა და სიგანით 20 კმ, სიგრძით 1300 კმ. მთვარეზე 30-ჯერ მსუბუქი სხეულისთვის, 2004 წელს აღმოჩენილი ეს წარმონაქმნი საკმაოდ უჩვეულოდ გამოიყურება.

 მკვლევართა ჯგუფმა ემი ბარის ხელმძღვანელობით მთვარისა და პლანეტების შემსწავლელი ინსტიტუტიდან(ა.შ.შ.),“კასინის“ მიერ გადმოცემული ფოტების საფუძველზე, იაფეტის კედლის ევოლუციის მოდელირება სცადა.

 ბუნებრივი დახრილობის კუთხეს, წარმოქმნილს მთის ქანების ფხვიერი მასებით, მონაცემთა მხოლოდ განსაზღვრული ნაკრები უნდა ჰქონდეს, დაკავშირებული ამა თუ იმ სხეულის გრავიტაციასთან. თუ გადაჭარბებულია, ადრე თუ გვიან კალთის ნაწილი მეწყერის სახით უბრალოდ ქვემოთ ეშვება. როგოც ჩანს, იაფეტის კედელმა ამის შესახებ არ იცის: იქაური ბუნებრივი დახრილობა, ბუნებრივობისგან აშკარად შორსაა.

iapeti 1

 ჯაჭვის გეოლოგია ნორმალური რომ იყოს, პიკები ასეთი მკვეთრად დახრილი არ იქნებოდნენ, ერთგვაროვანი 400 კუთხით 20 კმ-ს სიმაღლემდე.

 მაშ რა არის ეს? მკვლევართა აზრით, რკალური ქედი, რომელიც იაფეტს გარსშემოწერს, მის გარშემო ერთ დროს არსებული მტვროვანი რგოლების ცვენის შედეგად გაჩნდა.

 ცალკე უნდა აღინიშნოს, რომ ეს რგოლები საკმაოდ უჩვეულო მოვლენის შედეგად უნდა წარმოქმნილიყვნენ: ორი დიდი სხეულის ერთმანეთთან შეჯახებით იაფეტის მახლობლად, მათი ურთიერთ განადგურებითა და ნამსხვრევების გროვად გადაქცევით. ან თვითონ იაფეტის შეჯახებით ობიექტთან, რომელმაც ეს რეგიონი დატოვა.

 კატასტროფული შეჯახება რგოლების ფორმირებას აუცილებლად გამოიწვევდა, მსგავსად დედამიწისა, როცა ის თეიას შეეჯახა და გატყორცნილი ფრაგმენტებით მთვარე ჩამოყალიბდა. იაფეტის შემთხვევაში არა თანამგზავრი ჩამოყალიბდა, არამედ ზედაპირთან სიახლოვის გამო, ნამსხვრევები ეკვატორზე ჩამოცვივდნენ, რომლის თავზეც აქამდ იყვნენ გამოკიდებულნი(იაფეტი).

 

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.