სამი გალაქტიკა

რატომ არის NGC 4696 ასეთი უცნაური ფორმის? როგორ წარმოიქმნა გალაქტიკიდან გამომავალი უცნაური კაპილარული ძაფები? და რა როლს თამაშობს ზემასიური შავი ხვრელი მისი ფორმის ჩამოყალიბებაში?

გალაქტიკა გამოცანა

ტელესკოპ ”ჰაბლის” გაუმჯობესებული კამერით გადაღებულ სურათზე არა მარტო გალაქტიკური კლასტერი(ჯგუფი), კენტავრის ყველაზე დიდი წევრი, NGC 4696 ჩანს, არამედ სხვა მრავალი ობიექტიც.
NGC 4696 ელიფსური გალაქტიკაა. არ გააჩნია რთული სტრუქტურა, არ მიმდინარეობს ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესები თვისი სპირალური ფორმის მოძმეებისაგან განსხვავებით. ელიფსური გალაქტიკები სპირალურების გაერთიანებით ჩნდებიან, ამ დროს, გაზისა და მტვრის ღრუბლების შეერთება იწვევს ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების დაჩქარებას, გაზები ვარსკვლავებში იყრიან თავს და ვარსკვლავთწარმოქმნა წყდება, ამიტომ ასეთი ტიპის გალაქტიკებში ხნიერი ვარსკვლავები უფრო ჭარბობენ.

NGC 4696.

NGC 4696 სხვა ასეთი ფორმის გალაქტიკებზე საინტერესოა. უზარმაზარი ზოლები, 30 000 სინათლის წლის ზომებით, არის მისი დამახასიათებელი, სხვებისაგან განმასხვავებელი ძირითადი ნიშანი. სხვა და სხვა დიაპაზონში დაკვირვებით ზოლებში აღმოაჩინეს თხელი, იონიზირებული წყალბადის ”ძაფები”. გალაქტიკის ცენტრიდან ამოტყორცნილ და ლამის სინათლის სიჩქარით მოძრავი მატერიის ჭავლებს(M87) ზემასიური შავი ხვრელები ქმნიან. რენტგენის დიაპაზონში თუ დავათვალიერებთ, დიდ სიცარიელეებს აღმოვაჩენთ, რაც ხსენებული ჭავლების კოლოსალურ სიმძლავრეზე მეტყველებს.

კოსმოსური ბზარი

ეს სურათი კოსმოსურმა ტელესკოპმა ჰაბლმა გადაიღო. NGC 4452 – ლინზისმაგვარი გალაქტიკა, მოჩანს გვერდიდან, ამიტომ ის თავისებურ ”კოსმოსურ ბზარს” ჰგავს. ფოტოზე კარგად ჩანს კაშკაშა ბირთვი და თხელი დისკო, დედამიწელ დამკვირვებელს იგი წარმოუდგება, როგორც პირდაპირი ხაზი. NGC 4452 აღმოაჩინა უილიამ ჰერშელმა 1784 წელს. მან ობიექტი აღწერა, როგორც პატარა და ძალიან წაგრძელებული ნათელი ნისლეული. NGC 4452 შედის გალაქტიკათა ჯგუფში სახელად ქალწულის კლასტერი, რომელიც დედამიწიდან 60 მილიონი სინათლის წლის მანძილთაა დაშორებული და დაახლოებით 2000 გალაქტიკას შეიცავს.

გალაქტიკა სუპერქარით

რამ შეაშფოთა ასე ძალიან ეს გალაქტიკა? ცნობილია, რომ ის არის უფორმო გალაქტიკა, ნომრით M82 მესეს კატალოგში. მასზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა თავისი ძლიერი გრავიტაციით დიდმა სპირალურმა გალაქტიკა M81-მა. თუმცა ამ ორი გალაქტიკის ოდესღაც ერთმანეთთან მიახლოების ამბავი ვერ ხსნის მისი ცენტრიდან ამოსული მოწითალო გაზების ბუნებას. ეს შეიძლება იყოს ერთად თავმოყრილი ვარსკვლავური გაზების ნაკადები, რომლებიც საბოლოოდ ერთ მთლიან სუპერქარად გადაიქცნენ. წარმოდგენილ ფოტომოზაიკაზე გაძლიერებულია სფეციფიური წითელი ფერი, რომელიც იონიზირებული წყალბადისთვისაა დამახასიათებელი. ეს მოწითალო ბოჭკოვანი სტრუქტურები სივრცეში 10 000 სინათლის წლის მანძილზეა გაბნეული. “სიგარას” სახელით ცნობილი გალაქტიკა ჩვენიდან 12 მილიონი სინათლის წლის მანძილზეა. ძალიან კაშკაშაა ინფრაწითელ დიაპაზონში. ხილულ სპექტრში მისი დანახვა შესაძლებელია პატარა ტელესკოპითაც, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის მიმართულებით.

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *