სამი გალაქტიკა

 რატომ არის NGC 4696 ასეთი უცნაური ფორმის? როგორ წარმოიქმნა გალაქტიკიდან გამომავალი უცნაური კაპილარული ძაფები? და რა როლს თამაშობს ზემასიური შავი ხვრელი მისი ფორმის ჩამოყალიბებაში?

გალაქტიკა გამოცანა

 ტელესკოპ ”ჰაბლის” გაუმჯობესებული კამერით გადაღებულ სურათზე არა მარტო გალაქტიკური კლასტერის (ჯგუფი), კენტავრის ყველაზე დიდი წევრი, NGC 4696 ჩანს, არამედ სხვა მრავალი ობიექტიც.

 NGC 4696, ელიფსური გალაქტიკაა. არ გააჩნია რთული სტრუქტურა, არ მიმდინარეობს ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესები, თვისი სპირალური ფორმის მოძმეებისაგან განსხვავებით. ელიფსური გალაქტიკები სპირალურების გაერთიანებით ჩნდებიან, ამ დროს, გაზისა და მტვრის ღრუბლების შეერთებ ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების დაჩქარებას იწვევს, გაზი ვარსკვლავებში იყრის თავს და ვარსკვლავთწარმოქმნა წყდება, ამიტომ ასეთი ტიპის გალაქტიკებში ხნიერი ვარსკვლავები უფრო ჭარბობს.

 NGC 4696, სხვა ასეთი ფორმის გალაქტიკებზე საინტერესოა – უზარმაზარი ზოლები, 30 000 სინათლის წლის ზომით, სხვებისაგან განმასხვავებელი ძირითადი ნიშანია. სხვადასხვა დიაპაზონში დაკვირვებით ზოლებში თხელი, იონიზირებული წყალბადის ”ძაფები” აღმოაჩინეს. გალაქტიკის ცენტრიდან ამოტყორცნილ და ლამის სინათლის სიჩქარით მოძრავი მატერიის ჭავლებს (M87) ზემასიური შავი ხვრელი ქმნის. რენტგენის დიაპაზონში თუ დავათვალიერებთ, დიდ სიცარიელეებს აღმოვაჩენთ, რაც ხსენებული ჭავლების კოლოსალურ სიმძლავრეზე მეტყველებს.

კოსმოსური ბზარი

 ეს სურათი კოსმოსურმა ტელესკოპმა ჰაბლმა გადაიღო. ლინზისმაგვარი გალაქტიკა NGC 4452 გვერდიდან მოჩანს, ამიტომ ის თავისებურ ”კოსმოსურ ბზარს” ჰგავს. ფოტოზე კარგად ჩანს კაშკაშა ბირთვი და თხელი დისკო, დედამიწელ დამკვირვებელს იგი წარმოუდგება, როგორც პირდაპირი ხაზი. NGC 4452 უილიამ ჰერშელმა 1784 წელს აღმოაჩინა. მან ობიექტი აღწერა, როგორც პატარა და ძალიან წაგრძელებული ნათელი ნისლეული. NGC 4452 შედის გალაქტიკათა ჯგუფში სახელად ქალწულის გროვა, რომელიც დედამიწიდან 60 მილიონი სინათლის წლის მანძილთაა დაშორებული და დაახლოებით 2000 გალაქტიკას შეიცავს.

გალაქტიკა სუპერქარით

 რამ შეაშფოთა ასე ძალიან ეს გალაქტიკა? ცნობილია, რომ ის არის უფორმო გალაქტიკა, ნომრით M82 მესიეს კატალოგში. მასზე დიდი სპირალური გალაქტიკა M81 ზემოქმედებს. თუმცა ამ ორი გალაქტიკის ოდესღაც ერთმანეთთან მიახლოების ამბავი ვერ ხსნის მისი ცენტრიდან ამოსული მოწითალო გაზის ბუნებას. ეს შეიძლება იყოს ერთად თავმოყრილი ვარსკვლავური გაზის ნაკადები, რომლებიც საბოლოოდ ერთ მთლიან სუპერქარად გადაიქცა. წარმოდგენილ ფოტომოზაიკაზე სფეციფიური წითელი ფერი გაძლიერებულია, ის იონიზირებული წყალბადისთვისაა დამახასიათებელი. მოწითალო ბოჭკოვანი სტრუქტურები სივრცეში 10 000 სინათლის წლის მანძილზეა გაბნეული. “სიგარას” სახელით ცნობილი გალაქტიკა ჩვენიდან 12 მილიონი სინათლის წლის მანძილზეა. ძალიან კაშკაშაა ინფრაწითელ დიაპაზონში. ხილულ სპექტრში მისი დანახვა შესაძლებელია პატარა ტელესკოპითაც, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის მიმართულებით.

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.