ასტეროიდული კვლები შვედეთში — ლოკნე, მალინგენი, სილიანი

განახლდა: 27/06/2026

 შვედეთში კრატერები აღმოაჩინეს, ორმაგი ასტეროიდის დაცემით წარმოქმნის ძალიან მაღალი ალბათობით (BBC News).

 კრატერული ტბები, ლოკნე და მალინგენი, შვედეთის ჩრდილოეთში მდებარეობს. მათ შორის მანძილი 16 კილომეტრია, ხოლო დიდის დიამეტრი დახლოებით 8,5 კილომეტრი.

 კრატერების ასტეროიდული წარმომავლობა, მათ ფსკერზე ნანახი მინერალების ანალიზითაც დადგინდა. გაბურღვით ამოღებულ ნიმუშებში აღმოჩენილი კვარცის ფორმა მხოლოდ წნევის მკვეთრი ზრდის შედეგად წარმოიქმნება.

 კრატერების ასაკის დადგენა ბიოლოგიური ნარჩენების ანალიზით მოხერხდა. ორივე მათგანის ასაკი 487 მილიონ წელიწადს უტოლდება, რამდენიმე ათასი წლის ცდომილებით, ამიტომ, თეორიულად, ორივე კრატერი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი ორი ასტეროიდის ვარდნით შეიძლებ იყოს გაჩენილი. მიუხედავად ამისა, მათი ახლო განლაგებისა და ერთნაირი ასაკის გათვალისწინებით, ამის ალბათობა ძალიან მცირეა (ასტროჭრილობები).

 პირდაპირი დაკვირვებებით მიღებული მონაცემების თანახმად, მზის სისტემის ასტეროიდთა დაახლოებით 15%-ს ორმაგია (1998 QE2; ასტეროიდი ტაუტატისი), 3% მეორე ”ნახევრებისგან”  შორ დისტანციაზე მდებარეობენ და სწორედ ასეთებს შეუძლიათ ორი სხვადასხვა კრატერის წარმოქმნა (ორ ფენიანი კრატერები მარსზე; იტოკავას თავისი არაერთგვაროვნება აბრუნებს).

 მესამე გიგანტი — სილიანი (Siljan)

 თუ ორმაგი დარტყმა (ლოკნე და მალინგენი) კოსმოსურმა წყვილმა ერთ წამში განახორციელა, შვედეთის ტერიტორიას კიდევ ერთი, გაცილებით მასშტაბური კატასტროფა ელოდა. ამ მოვლენიდან დაახლოებით 90 მილიონი წლის შემდეგ (370 მილიონი წლის წინ, დევონურ პერიოდში), ამავე რეგიონს 4-დან 5 კილომეტრამდე ზომის გიგანტური ასტეროიდი შეეჯახა.

 დარტყმა იმდენად ძლიერი იყო, რომ მან დედამიწის ქერქში 52 კილომეტრი დიამეტრის მქონე კრატერი დატოვა. დღეს ამ ადგილას ევროპაში ერთ-ერთი უდიდესი, ულამაზესი წრიული ტბა — სილიანი მდებარეობს. კოსმოსიდან აშკარად ჩანს ტბისა და მიმდებარე რელიეფის ის მრგვალი ფორმა, რომელიც ასტეროიდის აფეთქებამ შექმნა.

 მიუხედავად იმისა, რომ სილიანის კატასტროფა ბევრად გვიან მოხდა, ასტრონომები ვარაუდობენ, რომ ეს ასტეროიდიც იმავე კოსმოსური „ოჯახის“ ნაწილი იყო, რომელმაც ორდოვიულ პერიოდში ორმაგი დარტყმა გამოიწვია. როდესაც კოსმოსში დიდი სხეული იმსხვრევა, მისი ნამსხვრევები მილიონობით წლის განმავლობაში აგრძელებენ მზის სისტემაში მოგზაურობას, სანამ დედამიწას (ან სხვა პლანეტას) არ წააწყდებიან. ასე იქცა შვედეთის მყარი, გრანიტიანი მიწა ძველი კოსმოსური ომების ნამდვილ ღია მუზეუმად.