მარსის ორბიტალური მზვერავები

მარსის ორბიტალური მზვერავები

 “მარსის ორბიტალური მზვერავი”( Mars Reconnaissance Orbiter, “MRO”) – ნასას ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური. ის კანავერალის კონცხზე არსებული კოსმოსდრომიდან 2005 წლის 12 აგვისტოს გაუშვეს რაკეტამატრებელ ატლას V-ის საშუალებით. აპარატმა მარსს 2006 წლის 10 მარტს მიაღწია და აეროდინამიური დამიხრუჭებით(საწვავის ეკონომიის მიზნით) პლანეტის ორბიტზე გავიდა. ორბიტალური მანევრები და სხვა მაკალიბრებელი პროცესები 2006 წლის ნოემბერში დასრულდა, რის მერეც აპარატი მუაშაობას შეუდგა.

 MRO-ს სუფთა მასა 1031 კილოგრამია, კიდევ 1149 კგ. საწვავზე მოდის. ორი, 20 კვადრატული მეტრის ფართობის მზის ბატარეა 2 კილოვატ ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს. შორეული კოსმოსური კავშირის სამ მეტრიანი პარაბოლური ანტენა მონაცემების 0.5 დან 4 მეგაბიტამდე სიჩქარით გადაცემას უზრუნველყოფს, მარსის დედამიწასთნ დაშორების მიხედვით. პროექტის ფასი 720 მილიონი დოლარია, აქდან აპარატის მშენებლობაზე 450 მლნ. დაიხარჯა.
 MRO-ს ინსტრუმენტები:
 HiRISE – მაღალი გარჩევადობის კამერა. გადაღებული ფოტოების გარჩევის შესაძლებლობა რეკორდულია – 300 კმ. სიმაღლიდან 30 სმ. დეტალების დანახვაა შესაძლებელი, 6 კილომეტრიანი დაფარვის ზოლით. პირველი ფოტო 2006 წლის მარტში იქნა მიღებული.
 CRISM – საერთო ხედვის კომპაქტური სპექტრომეტრი; CTX – პანქრომატული კონტექსტური კამერა.
 MCS – მარსის ატმოსფეროს შესასწავლი მეტეოზონდი. ის გაყინული წყლის, მტვრის და წყლის ორთქლის საძებნელადაცაა გამიზნული. მეტეოზონდში 4 სმ. აპერტურის 2 ტელესკოპია დაყენებული, სხვა და სხვა დიპაზონებში გამოსხივების ინტენსიურობის რეგისტრაციისათვის.
 MARCI – ფერადი კამერა, მარსის ამინდის საკვლევად; SHARAD – რადიოლოკატორი, ზედაპირის ზედა ფენებში ყინულისა და თხევადი წყლის საძებნელად.
MRO-ს გარდა მარსის ორბიტაზე კიდევ ორი ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური მუშაობს, Mars Odyssey(nasa) და Mars Express(ევროპის კოსმოსური კვლევების სააგენტო. ESA).

 Mars Odyssey 2001 წლის 7 აპრილს გაუშვეს. 24 ოქტომბერს ”ოდისევსი” ორბიტაზე გავიდა. აპარატური დახმარებით მოხერხდა მონაცემთა მიღება, რომლებიც მარსზე წყლის დიდი რაოდენობით არსებობაზე მეტყველებდნენ. როგორც ჩანს, ზოგიერთ რეგიონში, 45 სანტიმეტრის სიღრმზე არის ქანები, რომლებიც 70% გაყინული წყლისგან შედგებიან(მოცულობით). ხსენებული ყინულის კვლევა ”ფენიქსმა” გააგრძელა, რომელიც წითელი პლანეტის ზედაპირზე 2008 წლის 25 მარტს დაეშვა. ყველაფერთან ერთად ”ოდისევსი” რეტრანსლიატორიცაა, მარსმავალ ”სპირიტიდან” და ”ოპორტუნიტიდან” დედამიწაზე მონაცემების გადმოსაცემად.

 Mars Express-ი კოსმოსდრომ ბაიკონურიდან 2003 წლის 2 ივნის გაუშვეს. რაკეტამატარებელი ”სოიუზ-ФГ”, ამაჩქარებელი ”ფრეგატი”(რუსეთი). იმავე წლის დეკემბერში აპარატი მარსის ორბიტაზე გავიდა. 23 დეკემბერს Mars Express-იდან ზონდი ”ბიგლი-2” ზედაპირზე დაეშვა, თუმცა კავშირზე ვერ გამოვიდა. 2011 წლის 9 იანვარს Mars Express-მა მარსის თანამგზავრის ფობოსის, აქამდე გამოუკვლეველი მხარე გადაიღო, 16 მეტრით პიქსელზე, 3D ფორმატში. აღმოაჩინა ატმოსფერული მეთანი, რაც მიკრობების არსებობაზე შეიძლება მიუთითებდეს, ასევე მშრალი ყინულის სქელი ღრუბლები, რომლებიც პლანეტის ზედაპირს ჩრდილავენ და კლიმატზე ახდენენ ზეგავლენას. ამ კოსმორობოტის დახმარებით მეცნიერებმა მარსის სამ განზომილებიანი რუქები შეადგინეს. 2011 წლის 3 მარტს აპარატმა მისია დაასრულა.
”სპირიტი” და ”ოპორტუნიტი” მუშაობას აგრძელებენ.

Show Comments Hide Comments

კომენტარის დატოვება

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *