როგორ დგება მარსის კალენდარი?

 ადამიანები ახლო მომავალში დაიწყებენ მარსის კოლონიზაციას და ამასთან ერთად მნიშვნელოვანი ხდება მარსული კალენდრის არსებობა. მარსის დღე დედამიწის დღისგან განსხვავებით საშუალოდ 24 საათი 39 წუთი და 35 წამი გრძელდება.დღეების აღსანიშნად მარსის შემთხვევაში „სოლ“-ებს იყენებენ (solმოდის solar-დან, რაც ნიშნავს – „მზის“ ანუ მზის დღე-ღამე მარსზე) და კვირის დღეებთან დაკავშირებითაც განიხილება „სოლ“-ის ვარიაციების გამოყენება. ერთი წელიწადი მარსზე დედამიწის 687 დღეს უდრის ან მარსის დღეებში – 668.6 სოლს.

 ცოტა ხნის წინ მსოფლიომ იზეიმა მარსის ახალი წელი (2017 წლის 6 მაისს). რომ გავიგოთ საიდან მოდის ეს თარიღი, ჯერ მარსის სხვადასხვა კალენდარს შევხედოთ. მარსის კალენდრის შედგენის პირველი მცდელობა ნასას 1972 წელს ქონდა, მაგრამ მასში მხოლოდ დღეები იყო განსაზღვრული თვეების და კვირის დღეების მინიჭების გარეშე. 1986 წელს თომას გენგეილმა (ThomasGangale) ჩამოაყალიბა მარსის 24 თვიანი კალენდარი, რომელშიც თვეების სახელები მოცემული იყო ზოდიაქოს თანავარსკვლავედების ლათინური სახელებით და შემდეგ მათი სახელებით სანსკრიტში. თითო თვეში განსაზღვრული იყო 27 ან 28 სოლი. შემდეგი შემოთავაზებები გამოჩნდა უკვე 1990-იან წლებში. რობერტ ზუბრინმა შეადგინა 12 თვიანი კალენდარი თვეების სახელებად კი კვლავ ზოდიაქოს ნიშნები აიღო. თითო თვე გამოხატავს მარსის მზის ირგვლივ მოგზაურობის 30 გრადუსიან გზას, რაც დედამიწის შემთხვევაში 30-31 დღიან თვეებად გამოიხატება, რადგან დედამიწას თითქმის წრიული ორბიტა აქვს. მაგრამ მარსის ორბიტა ძალიან ელიფსურია და ამიტომ ამ გზით მარსის თვეებში სოლების (დღეების) რაოდენობა 46-დან 66-მდე მერყეობს.

 ასევე გაჩნდა უფრო სიმეტრიული ვერსია 1994 წელს, როცა ვილიამ ბეკერმა 19 თვიანი კალენდარი შეადგინა და თვეებს ეგვიპტური, ბერძნული და რომაული ღმერთების და ქალღმერთების სახელები დაარქვა. მის კალენდარში ყველა თვეს 5 კვირა აქვს და ყველა კვირას 7 სოლი, ანუ თითო თვე 35 სოლისგან შედგება. 19 * 35 = 665 რაც 3-4 სოლით ნაკლებია მარსის წელიწადზე. ამიტომ ბეკერმა დაამატა „ნაკიანობის“ დღეები პირველ, მეხუთე, მეათე და მეთხუთმეტე თვეებში.

 ყველაზე საინტერესო კი ალბათ არის მილენიუმის მარსის კალენდარი (MMC), რომელიც 20 თვეს გამოყოფს, უფრო კონკრეტულად კი 5-5 თვისგან შემდგარ 4 ჯგუფს. თითოეულ ჯგუფში პირველი 3 თვე 33 სოლისგან შედგება, დარჩენილი 2 კი – 34 სოლისგან. თვეებს ძველი ბერძნული ღმერთების და ქალღმერთების სახელები ქვიათ. ეს კალენდარი წელიწადში 668 დღეს გვაძლევს და ერთი დღე ემატება ბოლო – ზევსის თვეს დაახლოებით ყოველ მეორე წელს, რაც გვაძლევს 35 სოლიან თვეს. ძველი ბერძნული ღმერთების სახელების გამოყენება გვარიდებს ნამდვილი ადამიანების სახელების გამოყენებისგან მოსალოდნელ აზრთა სხვადასხვაობას და უკმაყოფილებას. ასევე, დედამიწის კალენდრისგან განსხვავებით, რომელშიც მხოლოდ ივნისია ქალის სახელიდან წამოსული, ამ კალენდარში 10 ქალღმერთის და 9 ღმერთის სახელია გამოყენებული.

მარსის ანალემა.

 მილენიუმის მარსის კალენდრის მიხედვით მარსის სეზონები სხვადასხვა ხანგრძლივობისაა. მარსის ელიფსური ორბიტის გამო ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გაზაფხული-ზაფხული უფრო ხანგრძლივია, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში, შესაბამისად, შემოდგომა-ზამთარი.

 რომელი კალენდარიც არ უნდა აირჩიოს ასტრო-მეცნიერების საზოგადოებამ, ყველა კალენდარს სჭირდება ათვლის წერტილი. საიდან შეიძლება მარსზე წლების ათვლის დაწყება? რა შეიძლება ჩაითვალოს პირველ წლად? ასტრონომებმასხვადასხვა ვარიანტი წარმოადგინეს მარსის წლების ასათვლელადაც. განიხილება კარლ ოტო ლამპარდის დაბადების თარიღი, 1873 წლის 29 დეკემბერი (ლამპარდი ცნობილია მისი დაკვირვებებით მარსზე და მისი წვლილით პლანეტა X-ის ძებნაში) ან 1608 წელი, რომელიც ტელესკოპის გამოგონების თარიღად არის მიჩნეული. ზოგი ასტრონომი ათვლის თარიღად იღებს 1955 წლის 11 აპრილს, ჩრდილოეთის გაზაფხულის ბუნიობას (როცა მზე ეკვატორის მიმართ ზენიტშია და დღის და ღამის ხანგრძლივობა თანაბარია).ნაწილმა კი აიღო ადამიანების პირველი ვიზიტი მარსზე, როცა ვიკინგი 1 დაეშვა იქ 1976 წლის 20 ივლისს დედამიწის დროით.

 მიუხედავად იმისა, რის მიხედვით აითვლება მარსის წლები, კალენდრების უმრავლესობა სწორედ ბუნიობით განსაზღვრავს წლის დასაწყისს. ბუნიობის მიხედვით 2017 წელს მარსზე ახალი წელი დადგა ჩვენი დროით 6 მაისს, შემდეგი ახალი წელი კი იქნება 2019 წლის 23 მარტს.შემდეგი – 2021 წლის 7 თებერვალს.

 მილენიუმის მარსის კალენდარი სწორედ ვიკინგი 1-ის დაშვებას იღებს ათვლის წერტილად. ეს არის მარსის წელთაღრიცხვით 0 წელიდა ის იწყება ჩრდილოეთის გაზაფხულის ბუნიობაზე1 ეოსი, 0-ით.0 წლის 1 ეოსი შეესაბამება 1975 წლის 26 დეკემბერს დედამიწაზე.

 P.S. დედამიწის კალენდარში მესამე თვის სახელი სწორედ მარსის საპატივცემულოდ არის დარქმეული.

 P.S. დედამიწაზეც სწორედ ბუნიობის მიხედვით ხდებოდა დროის ათვლა, როცა მარტში იწყებოდა წელიწადიადრეული რომაული კალენდრის მიხედვით. თუმცა, შემდეგ ეს შეიცვალა და გადავედით წლის დასაწყისის იანვარში აღნიშვნაზე(1; 2; 3; 4).

ავტორი: ქუჯი ბიჭია(ასტრომოყვარული).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.