მეთანი გაქრა?!

 წითელი პლანეტის ატმოსფეროში მეთანის(ერთ-ერთი მთავარი ”ბიომარკერი”) კვალი ორი ათეული წლის წინათ აღმოაჩინეს. ახალმა ორბიტულმა თანამგზავრმა კი ის საერთოდ ვერ ნახა. თუ ეს მონაცემები დამტკიცდა, ოცნება უცხოპლანეტელ ბაქტერიებზე, რომლებიც მარსის წიაღიდან მეთანს აფრქვევენ, ოცნებადვე დარჩება.

პირველი ნიშნები მეთანის არსებობისა ”მარს ექსპრეს”-მა 2004 წელს აღმოაჩინა. სპეციალისტებმა კი გადაწყვიტეს, რომ საიმედო მტკიცებულების მისაღები მგრძნობელობა მაშინდელ ინსტრუმენტებს არ ჰქონდა. 10 წლის მერე, მარსმავალმა ”ქიურიოსითი”-მ ამ გაზის კვალი ისევ აღმოაჩინა(7 მემილიარდედი), ატარებდა რა კვლევებს გეილის კრატერში. კიდევ რამდენიმე წლის მერე, ისევ ამ მარსმავლის დახმარებით, მეცნიერებმა მცირე სეზონური ციკლი გამოიყვანეს, რომლებშიც მეთანის კონცენტრაციის მაქსიმალური მნიშვნელობებზე მეთანის წილი უკვე 0,7 მემილიარდედი იყო – ანუ 10-ჯერ მცირე!

”ქიურიოსითი”(NASA).

ამ ამოცანის ამისახსნელად, ევროპის კოსმოსურმა სააგენტომ 2016 წელს მარსისკენ ზონდი TGО გაუშვა. ის ორი მგრძნობიარე სპექტროგრაფით არის აღჭურვილი – ბელგიური NOMAD და რუსული ACS – რომელთაც მეთანის უმცირესი კონცენრაციის აღმოჩენაც შეუძლია. ორივ ეპარატი მარსის ატმოსფერის ჰორიზონტალურ ჭრილებს იკვლევს და ახლაც კარგად ფუნქციონირებენ. მეცნიერები ამ ფაქტმა დააბნია: მიუხედავად იმისა, რომ გადმოცემულ მონაცემებში უამრავი ფონური ”ხმაურია”, რომელთა გაფილტვრა ახლაც მიმდინარეობს, უკვე სრულიად ააშკარაა – მარსის ატმოსფეროში არანაირი მეთანი არ არის!

“ეგზომარს”(ESA), დასაშვები ზონდი ”სკიაპარელი”(შეცდომის გამო, მარსის ზედაპირს დაასკდა)(ESA, იტალია საფრანგეთი) და მარსი.

”ქიურიოსითი”-ს ჯგუფი ეჭვობდა, რომ მეთანის ამონაფრქვევთა ციკლური ხასიათს პლანეტის წიაღში არსებული წყარო განაპირობებდა(ალბათ, არა მარტო გეოლოგიური, არამედ ორგანულიც). ახლა უკვე დარწმუნებით შეიძლება ითქვას, რომ მეთანის წყარო არა რის მარსის გარეთ. არა და, არსებობს კიდევ ერთი უჩვეულო გარემოებაც: ასტრონომები ეჭვობდნენ, რომ წლის განმავლობაში კოსმოსურ მტვერთან ერთად მარსის ატმოსფეროში ტონობით ორგანული ნაერთები ხვდება, რაც მეთანის ფორმირებას უნდა იწვევდეს. მაშინ, სად გაქრა ნივთიერებათა ეს უზარმაზარი მასა?

ჯერჯერობით, ასტრონომებს პასუხი არ აქვთ. TGO მუშაობას 2022 წლამდე გააგრძელებს, ასე რომ, კაცობრიობას მარსის კიდევ ერთი საიდუმლოს ამოხსნის შანსი ისევ რჩება(სიცოცხლე მარსზე).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.