Posted by განახლდა: 17/05/2026
ჰიპოთეზა „დაისონის გონის“ შესახებ უშვებს ისეთი ცივილიზაციების არსებობას, რომლებიც არა ჩვეულებრივი ვარსკვლავების, არამედ შავი ხვრელების გამოსხივების თითქმის სრულ ენერგიას იყენებენ. ასეთი სისტემების ძიებას მეცნიერები აკრეციული დისკოების გამოსხივებაში არსებული ანომალიებისა და სხვა ტექნოლოგიური კვალის (ტექნოსიგნატურების) მიხედვით გვთავაზობენ (arxiv.or).
1960-იან წლებში, ფიზიკოსმა ფრიმენ დაისონმა ივარაუდა, რომ განვითარებულ ცივილიზაციას შეეძლო ვარსკვლავის გარშემო თანამგზავრების გიგანტური სისტემის, ახლა დაისონის სფეროდ წოდებული სტრუქტურის აგება, რათა მნათობის ენერგია თითქმის მთლიანად გამოეყენებინა. თუ ასეთი მეგასტრუქტურები კოსმოსში მართლაც არსებობს, მათი აღმოჩენა ჭარბი ინფრაწითელი გამოსხივებით იქნებოდა შესაძლებელი, რაც ასტროფიზიკური პროცესებით ძნელი ასახსნელია (ტაბის ვარსკვლავი).
ამავდროულად, გაჩნდა ზეინტელექტის ჰიპოთეზა – სწრაფი თვითგანვითარების უნარის მქონე მანქანები, რომლებიც ძალიან სწრაფად აჭარბებენ ადამიანის ინტელექტს. ერთად აღებულმა ამ მოსაზრებებმა გააჩინა იდეა პოსტბიოლოგიური ცივილიზაციების შეასახებ, რომლებიც კოსმიური მასშტაბის გამოთვლითი სისტემების სახით არსებობენ (რა არის მანქანური დასწავლა?).
სემინარზე „დაისონის გონი 2025“ (Dyson Minds 2025) წარმოდგენილი კვლევის ავტორებმა, სახელწოდებით „SETI შავი ხვრელების გარშემო“, შემდეგი ნაბიჯი გადადგეს. მათ განიხილეს, თუ რა მოხდებოდა, თუ დაისონის სფერო გაცილებით ძლიერი ენერგიის წყაროსკენ — გალაქტიკის ცენტრში მდებარე ზემასიური შავი ხვრელისკენ გადაადგილდებოდა. ვინაიდან ამ კოსმოსური „მონსტრების“ აკრეციული დისკოები ენერგიის კოლოსალურ რაოდენობას გამოყოფენ (ჩვეულებრივ ვარსკვლავებთან შეუდარებლად მეტს), ეს, ჰიპოთეტური ზეინტელექტისთვის პოტენციურად იდეალურ ენერგეტიკულ წყაროდ აქცევს მათ.
არამიწიერი ცივილიზაციების ძიებამ (SETI) შესაძლოა სიცოცხლის შესახებ ჩვენს ტრადიციულ წარმოდგენებს გადააჭარბოს. თუ ცივილიზაციები მართლაც გიგანტური გამოთვლითი სისტემების მიმართულებით ვითარდებიან, რომლებიც ენერგიას შავი ხვრელებიდან იღებენ, მათი არსებობის ნიშნები არა რადიოსიგნალებში, არამედ თავად ასტროფიზიკის ანომალიებში უნდა ვეძებოთ. ეს მიდგომა მთელ დაკვირვებად სამყაროს კოსმოსური გონის კვალის აღმოსაჩენ გრანდიოზულ პოლიგონად გარდაქმნის (კიდევ დაისონის სფეროს შესახებ).