Posted by განახლდა: 29/09/2026
მზესთან ყველაზე ახლოს შემჩნეველ ობიექტებს შორის რეკორდს 1887 წლის დიდი სამხრეთული კომეტა ინარჩუნებს: ის ვარსკვლავის ცენტრიდან სულ რაღაც 718 070 კილომეტრში მოძრაობდა. თუმცა მზის ახლოს მოძრავ კომეტებს კიდევ უფრო საშიში მიახლოება შეუძლიათ და აბსოლუტური რეკორდი ოდესმე შესაძლოა ერგოს იმას, რომელიც მზის ზედაპირში (ფოტოსფერო) შევიდა.
პლანეტებთან დაკავშირებით ყველაფერი ნათელია: მზესთან ყველაზე ახლომდებარე პლანეტა მერკური ორბიტის უახლოეს წერტილში ვარსკვლავთან დაახლოებით სამჯერ უფრო ახლოს აღმოჩნდება ხოლმე, ვიდრე დედამიწა. თუმცა პლანეტები აქ ლიდერობიდან შორს არიან: ზოგიერთი ასტეროიდი და კომეტა ბევრად უფრო ახლოს მიდის მზესთან, მაგალითად, ვულკანოიდები. ესენი ჰიპოთეტური ასტეროიდებია, რომლებიც ჰიპოთეტურივე პლანეტის, ვულკანის სახელს ატარებენ. ფიზიკოსი მარტინ ბიჩი, კანადის რეჯაინას უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი, ამბობს, რომ გამოთვლებით მათი ორბიტები სტაბილური დარჩებოდა მზის ცენტრიდან 8,98-დან 37,39 მილიონი კილომეტრის მანძილზე. გამოდის, რომ ცალკეულ ვულკანოიდებს შეეძლოთ მზესთან იმაზე ახლოს მისვლა, ვიდრე მერკურის ორბიტის გადამკვეთ ასტეროიდებს. მაგრამ არსებობს პრობლემა: ვულკანოიდების არსებობა დამტკიცებული არ არის. 2013 წლის კვლევამ მათი ვერანაირი კვალი ვერ იპოვა, ასე რომ, ჯერჯერობით ეს მხოლოდ თეორიული შესაძლებლობაა (ვულკანი არ არის: სიცარიელე მზესთან).
კოსმოსური აპარატები კიდევ უფრო ახლოს მიდიოდნენ მზესთან. 2018 წელს გაშვებული NASA-ს ზონდი “პარკერ სოლარ პროუბი” (Parker Solar Probe) მზის გვირგვინს, ანუ მზის გარე ატმოსფეროს სწავლობდა. ძირითადი მისიის ბოლო სამ შემოვლაზე ის ძლიერ გაწელილი ორბიტით მოძრაობდა და მისი პერიჰელიუმი ვარსკვლავის ცენტრიდან სულ რაღაც 7,3 მილიონ კილომეტრში მდებარეობდა. ასეთ მანძილზე აპარატი პირდაპირ გვირგვინის შიგნით მიფრინავდა, საშინელი სიცხისგან კი მას ნახშირბადის ქაფის ფარი იცავდა. მნიშვნელოვანი დეტალი: ყველა მანძილი აქ მზის ცენტრიდან ითვლება და არა მისი ზედაპირიდან. თავად ვარსკვლავის რადიუსი დაახლოებით 696 ათასი კილომეტრია და შემდგომში ეს შესწორება საკვანძო როლს ითამაშებს (“პარკერ სოლარ პროუბი“).
კიდევ უფრო ღრმად შედიან მზისმახლობელი კომეტები, მათ მზის მხებ, მკაწრავებს, „სანგრეიზერებს“ უწოდებენ. 2018 წლის მიმოხილვაში ასე უწოდეს კომეტებს, რომლებიც მზის ცენტრიდან 2,39 მილიონ კილომეტრზე ახლოს მიდიან. თუ რამდენად ახლოს აღმოჩნდება თითოეული მათგანი, ორბიტის პარამეტრებზეა დამოკიდებული. პერიჰელიუმთან ასეთი კომეტები ძალიან კაშკაშა ხდებიან ხოლმე.
ასეთ მიახლოებას ყველა არ გადაურჩება. მან-ტო ჰუეიმ შანხაის ასტრონომიული ობსერვატორიიდან Live Science-ს აუხსნა, რომ მცირე ზომის კომეტები ბრუნვისას იშლებიან, რადგან არათანაბრად თბებიან. ეს ჰგავს სქელ ჭიქას, რომელიც იბზარება, თუ ერთ მხარეს მდუღარე წყალს მიასხამთ. უფრო დიდი ზომის კომეტებს მზის ძლიერი გრავიტაცია გლეჯს.
ზოგიერთი მზისმახლობელი კომეტა მზეს მაინც მთლიანი ტოვებს. დამზერილთა შორის ერთ-ერთი უახლოესია 1887 წლის დიდი სამხრეთული კომეტა: მან მზის ცენტრიდან 718 070 კილომეტრში გაიარა. თუ ვარსკვლავის რადიუსს გამოვაკლებთ, ხილულ ზედაპირამდე სულ რაღაც 22 ათასი კილომეტრი რჩება, მზის ზომის ვარსკვლავისთვის ეს თითქმის შეხებაა.
ნამდვილი ჩემპიონები იქნებოდნენ კომეტები, რომლებიც არა ახლოს გაივლიდნენ, არამედ შევიდოდნენ მზეში. მათი ორბიტები ფოტოსფეროს, ანუ ვარსკვლავის ხილულ ზედაპირს კვეთს. იმავე 2018 წლის მიმოხილვის შეფასებით, ამისათვის კომეტის პერიჰელიუმი მზის რადიუსზე ნაკლები უნდა იყოს, ანუ მისი ცენტრიდან 695 630 კილომეტრზე ნაკლები. ითვლება, რომ ადრეულ მზის სისტემაში ასეთი კომეტები ბევრი იყო, ახლა კი ისინი, როგორც ჩანს, იშვიათობაა. არცერთი მათგანი ჯერ არ აღმოუჩენიათ. ასეთ კომეტებს მეორე ფრენა არასდროს აქვთ: მზე მათ პირველივე მიახლოებისთანავე ანადგურებს.
თუ ოდესმე ასეთ კომეტას მაინც შეამჩნევენ, ის 1887 წლის დიდ სამხრეთულ კომეტას წაართმევს რეკორდს. სხვაობა სულ რაღაც 22 ათასი კილომეტრი იქნება, მაგრამ პირველი მთელი დარჩა და მზეს გაეცალა, ახალი რეკორდსმენი კი უბრალოდ დაიწვება (მზის მკაფიო გამოსახულებამ არამდგრადობები გამოავლინა; მზე).