Posted by განახლდა: 11/09/2026
მთვარის საერთაშორისო დღე ყოველ სექტემბერს აღინიშნება, თუმცა მას ფიქსირებული თარიღი არ გააჩნია.
დაკვირვებები იმართება ყოველწლიურად იმ შაბათს, რომელიც ყველაზე ახლოსაა მთვარის პირველი მეოთხედის ფაზასთან (ან ემთხვევა მას). ზუსტად ამიტომ, თარიღი ყოველ წელს იცვლება და სექტემბრის შუა რიცხვებზე (ძირითადად 13-დან 20 სექტემბრის პერიოდზე) მოდის.
ასეთი შერჩევა განპირობებულია იმით, რომ პირველი მეოთხედის ფაზის დროს მთვარე საღამოს საათებში იდეალურად ჩანს ცაზე და მზის შუქისა და ჩრდილის თამაში (ტერმინატორის ხაზი) საუკეთესო პირობებს ქმნის კრატერებისა და რელიეფის დეტალების დასათვალიერებლად.
მთვარის საერთაშორისო ღამე 2026: 19 სექტემბერს თვალი ცისკენ აღვაპყროთ
სექტემბრის გრილი საღამოები იდეალურია ასტრონომიული დაკვირვებებისთვის და წელს მსოფლიო ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ გლობალურ ღონისძიებას – მთვარის საერთაშორისო ღამეს (International Observe the Moon Night) ზეიმობს. ეს არის მშვენიერი მიზეზი იმისათვის, რომ გამოვიდეთ ეზოში, აივანზე ან გავიდეთ ქალაქის განათებისგან შორს და კიდევ ერთხელ გადავავლოთ თვალი ჩვენს ბუნებრივ თანამგზავრს.
რა გველოდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში 19 სექტემბრის საღამოს?
ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს მაცხოვრებლებისთვის ამ ღამეს მთვარე ზომიერად მაღალ, მაგრამ კომფორტულ პოზიციას დაიკავებს სამხრეთ ცაზე. რადგან თარიღი ზუსტად პირველი მეოთხედის ფაზას მოსდევს (რომელიც 18 სექტემბერს იქნება), 19 სექტემბრის საღამოს მთვარე წარმოდგენილი იქნება როგორც მზარდი მრგვალი (Waxing Gibbous) მთვარე, დაახლოებით 60%-იანი განათებით. იგი მკაფიოდ გამოიყურება მშვილდოსნის თანავარსკვლავედის მიდამოებში.
ასტრონომიული თვალსაზრისით, ეს ფაზა შესანიშნავია დამწყებთათვისაც და გამოცდილი ენთუზიასტებისთვისაც:
-
შეუიარაღებელი თვალით: მკაფიოდ გამოჩნდება მთვარის ცნობილი ბნელი “ზღვები” (ლავის უზარმაზარი ვაკეები) და ღია ფერის მატერიკული ზედაპირები.
-
ბინოკლით (სასურველია 10× გადიდებით): შესანიშნავად გამოჩნდება ისეთი ცნობილი კრატერები და ობიექტები, როგორებიცაა ტიხო, პლატონი და აპენინის მთების ქედები.
-
ტერმინატორის ხაზი: სინათლისა და ჩრდილის გამყოფი ხაზი (ტერმინატორი), კრატერების კედლებსა და მთის მწვერვალებს გრძელ ჩრდილებს მატებს – ეს კი დეტალების გასარჩევად საუკეთესო პირობაა.
როგორ შევუერთდეთ დღესასწაულს?
ამ დღის მთავარი იდეა მარტივია: „აიხედე ზევით, გაიზიარე მთვარე“. არ გჭირდებათ რთული პროფესიონალური აპარატურა იმისათვის, რომ პროცესით დატკბეთ.
-
ოჯახური და მეგობრული საღამო: გამოიტანეთ პატარა ბინოკლი, მოიწყვეთ თბილი კუთხე და ერთად მოძებნეთ მთვარეზე ცნობილი ზღვები — სიმშვიდის, სიცხადისა თუ კრიზისების ზღვები.
-
მობილური ასტრონომია: თუ ტელესკოპი არ გაქვთ, სმარტფონის კამერითაც კი შეგიძლიათ მიიღოთ მთვარის საკმაოდ კარგი ფოტო, ხოლო ისეთი უფასო აპლიკაციები, როგორიცაა Sky Tonight, დაგეხმარებათ ზუსტად ამოიცნოთ კრატერები და გაიგოთ მეტი მთვარის რელიეფის შესახებ.
-
სოციალური მედია: NASA და მსოფლიოს ასტრონომიული საზოგადოებები მოუწოდებენ ყველას, საკუთარი დაკვირვებები და ფოტოები გააზიარონ ჰეშთეგით.
თუ 19 სექტემბერს ამინდი ღრუბლიანი იქნება, არ იდარდოთ – მთავარია სურვილი, და ნებისმიერი სხვა სუფთა საღამოც იდეალური გამოდგება ჩვენი უახლოესი კოსმოსური მეზობლის თვალიუერებით განტვირთვისთვის (მთვარის წარმოშობის თეორიები).