დედამიწიდან 1,5 მილიონი კილომეტრით დაშორებული ”პლანკის” სახელობის კოსმოსურმა ობსერვატორიამ
ავტორი: კახა გოგოლაშვილი
უცნაური ვარსკვლავები
როგორც ცნობილია, ჩვენი სამყაროს ატომების ბირთვები პროტონებისა და ნეიტრონებისგან შედგებიან, რომლებიც თავის მხრივ, პირველი თაობის კვარკებისგან არიან აწყობილნი – u-კვარკები და d-კვარკები.
ლაქები სამყაროს “სხეულზე”
ოთხი ლაქა სამყაროს მიკროტალღურ ფოტოზე ნაჩვენებია მწვანე, ცისფერი, წითელი და ვარდის ფერებით(ილუსტრაცია Stephan M. Feeney et al.).
დიდ აფეთქებამდე მომხდარი მოვლენები
“წრიული ტალღები წყალზე”(მიკროტალღურ ფონში), მათ რაღაცნაირად მოახერხეს დიდ აფეთქებაში გავლა, ასეთი კვალი აფეთქებამდე მომხდარი რაღაც მოვლენების შემდეგ დარჩა(ილუსტრაცია V. G. Gurzadyan, R. Penrose).
სამყაროს 10 გამოცანა
სამყარო… ეს სიტყვა მოიცავს ყველაფერს, რაც ადამიანმა იცის და ბუნებრივია ყველაფერს რაც არ იცის.
შავი ხვრელი
ის ვარსკვლავის გრავიტაციული კოლაფსით(შიგნით ჩაშლა, ჩანგრევა)ჩნდება და შეიძლება “მკვდარი” ვარსკვლავიც ვუწოდოთ.
მზე
მზე-ჩვენი უახლოესი ვარსკვლავი. მზემდე მანძილი ასტრონომული მასშტაბებით ძალიან ცოტაა- სულ 8 წუთი ჭირდება სინათლეს ამ მანძილის დასაფარავად.
დეტექტორი ALICE
ეს არის კლასიკური სქემით აწყობილი დიდი დეტექტორი, თუმცა ოპტიმიზირებული მძიმე ბირთვების შეჯახებების შესწავლისთვის. მისი ზომები 26/16/16-ზე მეტრია, მთლიანი მასა 10 000 ტონა.
დიდი (ჰ)ადრონული კოლაიდერი
დიდი ადრონული კოლაიდერი. ”დიდი” თავისი ზომების გამო(სიგრძით 27 კმ), ”ადრონული”- იმიტომ რომ მძიმე ნაწილაკებს აჩქარებს, ადრონებს (ანუ ნაწილაკებს, რომლებიც კვარკებისგან შედგებიან), ”კოლაიდერი”— იმიტომ რომ ეს ნაწილაკები აჩქარდებიან ორ კონად, ცირკულირებენ საწინააღმდეგო მიმართულებებით და სპეციალურად გამოყოფილ ადგილებზე ერთმანეთს ეჯახებიან.