ეს ასტრონომიული კვირა

 27 ივნისის ღამეს მზარდი მთვარე სამხრეთ-დასავლეთ ცაზე, მორიელის თანავარსკვლავედის გულზე – კაშკაშა, წითელ ზეგიგანტ ვარსკვლავ ანტარესზე მიგვანიშნებს. 27 ივნისს, ალიონამდე, დილის ცაზე პლანეტა მარსი კუროს თანავარსკვლავედში გადაინაცვლებს და ვიზუალურად მიუახლოვდება პლეადების (M45) ცნობილ ღია ვარსკვლავთგროვას. იმავე ღამეს, 27 ივნისს, მოსალოდნელია ივნისის ბოოტიდების მეტეორული ნაკადის პიკი; მიუხედავად იმისა, რომ ამ ნაკადს ზოგჯერ მოულოდნელი აფეთქებები ახასიათებს, წელს დაკვირვებას საგრძნობლად შეუშლის ხელს თითქმის სავსე მთვარის კაშკაშა ფონი. 29 ივნისს, მთვარე, დედამიწიდან ყველაზე შორ წერტილს (აპოგეას) მიაღწევს, რის გამოც თვის მიწურულს, კერძოდ 30 ივნისს, ცაზე წლის ყველაზე მცირე ზომის სავსე მთვარე, ანუ “მიკრომთვარე” გამოჩნდება. ეს კვირა ასევე განსაკუთრებულია იმითაც, რომ 30 ივნისს, ასტრონომიული საზოგადოება ტუნგუსკის ფენომენის წლისთავს და ასტეროიდების საერთაშორისო დღეს აღნიშნავს (პლანეტების მოძრაობა ცის თაღზე).

 

 წლევანდელი ივნისის სავსე მთვარე, 29 ივნისს, ასტრონომიული თვალსაზრისით ერთი ძალიან საინტერესო თავისებურებით გამოირჩევა – ის არის წლის ყველაზე დაბალი სავსე მთვარე.
 ასტრონომიაში ამ მოვლენას თავისი მარტივი მექანიკა აქვს რაც პირდაპირ კავშირშია სულ რაღაც ერთი კვირის წინ მომხდარ ზაფხულის მზებუდობასთან. რომელიც 21 ივნისს იყო.
 რადგან ივნისში მზე ცაზე თავის უმაღლეს წერტილს აღწევს, სავსე მთვარე, რომელიც ყოველთვის მზის პირდაპირ საპირისპირო მხარესაა, ცის თაღზე მაქსიმალურად დაბლა მოძრაობს. 29 ივნისის ღამეს მთვარე ჰორიზონტიდან ძალიან მცირე სიმაღლეზე აიწევს, განსაკუთრებით, ჩვენს განედებზე საქართველოში.
 სწორედ ჰორიზონტთან ასეთი სიახლოვის გამო, ატმოსფერული ოპტიკის კანონებით, მთვარე ვიზუალურად გაცილებით უფრო გიგანტური გამოჩნდება, ვიდრე მაშინ, როცა ზენიტშია. ამასთანავე, სქელი ატმოსფერული შრის გავლის გამო სინათლის გაფანტვის შედეგად მას ექნება მკვეთრი თბილი მოყვითალო ნარინჯისფერი ან ქარვისფერი ელფერი.
 ფოლკლორში ამ სავსემთვარეობას ტრადიციულად მარწყვის მთვარეს უწოდებენ, თუმცა წელს მისი მთავარი სილამაზე სწორედ ეს დაბალი თბილი ტონების ოპტიკური ეფექტი იქნება.
 თუ ღრუბლები არ შეგვიშლის ხელს, ასტროფოტოგრაფიისთვის და პეიზაჟებთან ერთად გადასაღებად იდეალური მომენტია, რადგან მთვარე მთელი ღამის განმავლობაში ჰორიზონტთან ახლოს იმოძრავებს.

 

 ივნისის დადგომასთან ერთად, ასტრონომიული ზაფხული ოფიციალურად იწყებს ათვლას. წლევანდელი ზაფხულის მზებუდობა 21 ივნისს, თბილისის დროით 00:50 საათზე მოხდება. ეს არის მომენტი, როდესაც ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში წლის ყველაზე ხანგრძლივი დღე და უმოკლესი ღამე ფიქსირდება. მიუხედავად იმისა, რომ ბნელი საათების რაოდენობა მინიმალურია, ივნისის ცა მაინც უამრავ საინტერესო სანახაობას გვთავაზობს. თვის პირველივე კვირაში, მზის ამოსვლამდე, აღმოსავლეთ ჰორიზონტზე პლანეტების თავისებური “აღლუმია” მოსალოდნელი, სადაც სატურნი და მარსი ყველაზე მკაფიოდ გამოჩნდებიან, ხოლო იუპიტერი და მერკური ძალიან დაბლა, ალიონზე შეეცდებიან გამოკვეთას. მოგვიანებით, 16 ივნისს, მერკურისა და ვენერას მცირე შეერთება გველოდება საღამოს ბინდში, თუმცა მათ დასაფიქსირებლად იდეალურად სუფთა ჰორიზონტი იქნება საჭირო.

 

 ჩრდილოეთ ცაზე კვლავ კარგად პოზიციონირებენ M81 და M82 გალაქტიკების წყვილი, ხოლო დიდი დათვის თანავარსკვლავედთან ახლოს ცნობილი “მორევი” (M51) ელოდება ობიექტივებს. ამავდროულად, სამხრეთის მიმართულებით სულ უფრო მაღლა იწევს ირმის ნახტომის კაშკაშა ცენტრი, რაც ზაფხულის ასტროფოტოგრაფიის სეზონის გახსნას მოასწავებს. თვე დასრულდება 22 ივნისის “მარწყვის სავსემთვარეობით”, რომელიც ჰორიზონტთან ახლოს მოძრაობის გამო, თბილ, მოოქროსფრო-წითელ შეფერილობას მიიღებს და ულამაზეს პეიზაჟებს შექმნის (პლანეტების მოძრაობა ცის თაღზე).