გალაქტიკა NGC 4178-ში ზემასიური შავი ხვრელის მინი-ვერსია აღმოაჩინეს.
კატეგორია: შავი ხვრელი
კიდევ ერთი ხვრელი
ირმის ნახტომის ფარგლებში ახალი შავი ხვრელი აღმოაჩინეს. უფრო სწორად მისი ელვარე რენტგენული ნათება(NASA).
შეჯახება გარდაუვალია
ასტრონომთა პროგნოზით, ჩვენი გალაქტიკის კოლოსალური შავი ხვრელი მალე კარგად დანაყრდება. სწრაფად მოძრავი გაზურმტვროვანი ღრუბელი, რომლის წარმომავლობა გაურკვეველია, ზემასიურ ხვრელთან – მშვილდოსნის A(Sagittarius A), შესაჯახებელ გზას ადგას. ხვრელის მასა 4 მილიონი მზის მასის ტოლფასია.
ჯეტების კვალი მშვილდოსანში
ასტრონომებმა მშვილდოსნის A-ს შავ ხვრელთან ჯეტების(მატერიის მძლავრი ამონაფრქვევი, ჭავლი) კვალი აღმოაჩინეს. ლაპარაკია ჩვენი გალაქტიკის ცენტრში მყოფ ზემასიურ შავ ხვრელზე(arXiv.org).
ზემასიური შავი ხვრელი ახალი ვარსკვლავების გაჩენას აფერხებს
ყველა დიდი გალაქტიკის საფუძველში ზემასიური შავი ხვრელი დევს, თუმცა თანაფარდობის დადგენას მის მასასა და სიჩქარეს შორის, რომლითაც გალაქტიკაში ახალი ვარსკვლავები ფორმირდებიან, ასტრონომები უკვე ათ წელზე მეტია ვერ ახერხებდნენ(Nature).
შავი ხვრელები ძირითადათ ორმაგი ვარსკვლავებით იკვებებიან
ასტრონომებმა დაადგინეს, რომ ზემასიური შავი ხვრელები ორმაგი ვარსკვლავების ნაწილებით ”იკვებებიან” და არა გაზით, მტვრითა და მარტოხელა მნათობებით, როგორც აქამდე ითვლებოდა(The Astrophysical Journal. მოკლედ იუტას უნივერსიტეტის პრეს-რელიზში).
შავი ხვრელი მარკარიან 509
გამოიყენეს რა ერთბაშად ხუთი კოსმოსური ტელესკოპი, ასტრონომებმა გაარკვიეს შავი ხვრელის მიერ მისი შემომფარგვლელი გარემოდან ნივთიერებების შთანთქმის მექანიზმის დეტალები. ამის შესახებ წერს ჟურნალი Astronomy and Astrophysics, მოკლედ კი ნიდერლანედების კოსმოსური კვლევის ინსტიტუტის საიტი.
როგორ გაჩნდნენ ზემასიური შავი ხვრელები?
ასეულობით გალაქტიკაზე 5 წლიანი დაკვირვებების მერე, ასტრონომებმა დაასკვნეს, რომ შავი ხვრელების უმრავლესობა გალაქტიკების შერწყმის დროს არ გაჩენილან. მათ უმრავლესობას ცენტრში ზემასიური ხვრელი აქვს. ზოგჯერ ამ ხვრელების მასა რამდენიმე მილიარდჯერ აჭარბებს მზის მასას. ისინი პერიოდულად აქტიურები ხდებიან ხოლმე.
შავი ხვრელის მიერ პოლარიზებული გამოსხივება
ობიექტი გედი X-1 მზიდან 6000 სინათლის წლითაა დაშორებული(Marshall Space Flight Center).
ცნობილი შავი ხვრელის გვირგვინში მეცნიერებმა ძლიერად პოლარიზებული გამა-სხივების წყარო აღმოაჩინეს. მათი წარმომავლობის კვლევით კიდევ უფრო მეტი გახდება ცნობილი შავი ხვრელებისა და იმ პროცესების შესახებ, რომლებიც მოვლენათა ჰორიზონტთან ახლოს ხდება.