“VAR”

 წინა საუკუნის ოციან წლებში, იკვლევდა რა მაუნთ ვილსონის ტელესკოპით გადაღებულ ფოტოფირფიტებს, ედვინ ჰაბლმა ანდრომედას ნისლეულამდე მანძილი გაზომა. ამით მან ერთმნიშვნელოვნად დაადგინა, რომ არსებობს სხვა გალაქტიკებიც, ჩვენი გალაქტიკის ფარგლებს გარეთ. მონიშვნები, რომლებსაც ის ფირფიტებზე აკეთებდა ფოტოს ჩანართში შეგიძლიათ ნახოთ, მარჯვენა დაბალ კუთხეში. შედარებისთვის, მარჯვენა ზედა კუთხეში ნაჩვენებია ჰაბლის სახელობის ორბიტული ტელესკოპით 90 წლის მერე გადაღებული თანამედროვე ფოტო. ფოტოფირფიტებზე ჰაბლი ახალ ვარსკვლავებს ეძებდა, რომლებმაც ელვარების მოულოდნელი ზრდა განიცადა.

 მან რამდენიმე ასეთი ვარსკვლავი იპოვა და ”N”-ით აღნიშნა. მოგვიანებით აღმოაჩინა, რომ ერთ-ერთი ვარსკვლავი, მარჯვენა ზედა კუთხეში (აღნიშნულია ხაზებით) არ არის ე.წ. ახალი, ის ცეფეიდების ტიპის ცვლადი სიკაშკაშის ვარსკვლავია. მაშინ ჰაბლმა ”N”-ი გადახაზა და ”VAR” დააწერა. ცეფეიდებით ანდრომედამდე მანძილის დადგენას, ჰაბლი,  ჰენრიეტა ლივითს (ჰარვარდიდან) უნდა უმადლოდეს. ეს ვარსკვლავები გამოიყენება როგორც სტანდარტული ”სანთელები” (ისინი ელვარებას მუდმივი პერიოდულობით იცვლიან) მანძილების გასაგებად. ცეფეიდის საშუალებით ჰაბლმა დაადგინა, რომ ანდრომედა არა ჩვენი გალაქტიკის შემადგენელი ვარსკვლავთგროვაა, არამედ დამოუკიდებელი, ირმის ნახტომს გარეთ მდებარე გალაქტიკა. ჰაბლის აღმოჩენა გახდა მიზეზი იმისა, რომ ჩვენ, კოსმოსს გალაქტიკებით შევსებულ სამყაროდ განვიხილავთ.

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.