“ქიურიოსითი 2.0”

  მისია Mars 2020-სა და უკვე მომუშავე მარსის შემსწავლელ ლაბორატორიას (MSL), რომელიც მარსამავლის – ”ქიურიოსითი” (Curiosity), საშუალებით ხორციელდება, ბევრი საერთო აქვს. ახალ მარსმავალს, რომელსაც პირობითად “ქიურიოსითი 2” შეიძლება ვუწოდოთ, წინამორბედისგან განსხვავებით, ბევრი ახალი ინსტრუმენტი ექნება, რომლებითაც ის წითელი პლანეტის ჰიპოთეტური სიცოცხლის კვალის ძებნით დაკავდება და მომავალი პილოტირებული ექსპედიციებისთვის საჭირო მონაცემებს შეაგროვებს. გეგმის მიხედვით, სტარტი 2020 წელს უნდა განხორციელდეს, მარსზე დაშვება კი 2021 წელს.curyositi

 დადგენილია დაჯდომის სავარაუდო ადგილიც – კრატერი იეზერო (ზოგიერთ სლავურ ენაზე ნიშნავს ტბას. ჰქვია დასახლებულ პუნქტს ბოსნია-ჰერცოგოვინაში). 3,5 მილიარდი წლის წინათ აქ ტბა იყო, მასში კი მდინარეები ჩაედინებოდა. კრატერი მდიდარია თიხითა და კარბონატული ქანებით, რაც დედამიწაზე სიცოცხლის ერთ-ერთ მარკერს წარმოადგენს. აღმოაჩინა “მარსის ორბიტულმა მზვერავმა”.

 გაუმჯობესებული მარსმავალი, გაუმჯობესებული დასაჯდომი სისტემით (SkyCrane – ციური ამწე) იქნება აღჭურვილი, უსაფრთხოების მაღალი დონით, რასაც მასზე განთავსებული სპეციალური კამერები უზრუნველყოფს.

ისტორიაში პირველად, მარსმავალი პატარა ავტონომიური დრონის მატარებელიც იქნება, ზედაპირის დაზვერვისა და მათკენ მიმავალი საუკეთესო გზების დასადგენად. აპარატი “მარს ჰელიქოფთერ სქაუთ” (Mars Helicopter Scout), 3 წუთიან ფრენებს განახორციელებს, ერთხელ ერთ იქაურ დღე-ღამეში (სოლი), 600 მეტრამდე სიმაღლეზე ასვლებით.

 ”ქიურიოსითი 2.0”, ახალი საბურღი მოწყობილობით მთის ქანების სინჯებს აიღებს და ჰერმეტულ კონტეინერებში იქამდე შეინახავს, სანამ მარსზე სხვა აპარატი დაეშვება და ამ სინჯებს დედამიწაზე გამოაგზავნის.

 მარსმავლის რობოტიზირებული ”ხელი”, დამატებითი ორი ინსტრუმენტით აღიჭურვება, რომლებიც სიცოცხლის კვალის ძებნისთვის შეიქმნა. აპარატის ანძაზე დამატებითი გადამწოდები (”სენსორი”) დაყენდება, მეტეოროლოგიური პირობებისა და ატმოსფეროს დამტვრიანების შესაფასებლად. ქანებს შიგნით შეღწევის უნარის მქონე რადარი, მცირე სიღრმეზე დამალულ გეოლოგიურ თავისებურებებს აღმოაჩენს.

 ახალი კამერების გარდა, იქნება მიკროფონიც, ატმოსფეროში შესვლის, დაშვებისა და ზედაპირზე მოძრაობის ხმების ჩასაწერად. აღსანიშნავია, რომ 2008 წელს განხორციელებული მისიის აპარატის – Phoenix (”სფინქსი”), მიკროფონი ვერ იქნა ჩართული, ელექტრული გაუმართაობის გაჩენის მაღალი ალბათობის გამო. ”ისტორიაში პირველად, მარსის ხმებს მოვისმენთ. მას სხვა დანიშნულებაც ექნება, მარსმავლის მოძრავი კვანძების ფუნქციონირების შემოწმების თვალსაზრისით” – ამბობს მეთ უოლასი (რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორია, NASA).

oportuniti
“ოპორტუნიტი” (აღარ ფუნქციონირებს. NASA).

 ინსტრუმენტი MOXIE, მარსის ატმოსფეროდან ჟანგბადს ამოიღებს, რომელიც სუნთქვისთვის და საწვავად იქნება გამოყენებული. დედამიწის ატმოსფეროს შემადგენლის 21 პროცენტი ჟანგბადზე მოდის, მარსზე კი მისი კონცენტრაცია სულ რაღაც 0,15 პროცენტია, რაც პილოტირებული ექსპედიციის მოთხოვნილებებს ნამდვილად ვერ დააკმაყოფილებს. სამაგიეროდ, ძალიან დიდია ნახშირორჟანგის შემცველობა (96%), რომელსაც ეს ინსტრუმენტი ელექტრიქიმიური რეაქციის საშუალებით, ნახშირჟანგად (CO) და მოლეკულურ ჟანგბადად დაშლის. ჟანგბადის სისუფთავის შეფასების მერე, ორივე გაზი ისევ ატმოსფეროში იქნება გაშვებული.

 ეს არის მისიის ნაწილი, რომელიც ადგილობრივი რესურსების გამოყენების ტექნოლოგიის (In-Situ Resource Utilization, ISRU) დემონსტრაციაა და მის ეფექტურობაზე იქნება დამოკიდებული, რამდენად მალე გამოჩნდება ადამიანის ჩექმის პირველი ანაბეჭდი მარსზე.

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.