მაგელანის პატარა ნისლეული

 პორტუგალიელ მოგზაურს, ფერნანდო მაგელანსა და მის მეზღვაურებს, მოგზაურობდნენ რა კაცობრიობის ისტორიაში პირველად დედამიწის გარშემო, საკმარისი დრო ჰქონდათ სამხრეთი ცის დასათვალიერებლად. ციური მარგალიტები, რომლებიც შეუიარაღებელი თვალითაც კარგად ჩანს სამხრეთ ნახევარსფეროში, მაგელანის დიდი და პატარა ნისლეულები უწოდეს. ამჟამად ცნობილია, რომ ეს უფორმო ღრუბლები,  პატარა გალაქტიკებია – ჩვენი გალაქტიკის, ირმის ნახტომის თანამგზავრები. მაგელანის პატარა ნისლეული ზომით 15 ათასი სინათლის წლისაა და ასობით მილიონ ვარსკვლავს შეიცავს. ის დედამიწიდან 210 ათასი სინათლის წლითაა დაშორებული და ტუკანის თანავარსკვლავედის მიმართულებით მდებარეობს.


ორი ფონური სფერული ვარსკვლავთგროვა ჩვენი გალაქტიკისაა.

 მაგელანის პატარა ნისლეული,  ირმის ნახტომის ახლო მეზობლებს შორის ყველაზე უფრო შორსაა, შორს, ვიდრე მაგელანის დიდი ნისლეული, ჯუჯა გალაქტიკები დიდი ქოფაკისა და მშვილდოსნის თანავარსკვლავედებში. გალაქტიკის გარდა სურათზე ორი სფერული ვარსკვლავური გროვა ჩანს, ისინი ჩვენს გალაქტიკას ეკუთვნიან: NGC 362(ქვემოთ მარჯვნივ) და ტუკანის 47. ეფექტური ტუკანის 47 ჩვენგან სულ 13 ათასი სინათლის წლითაა დაშორებული. ფოტოზე ის, ნისლეულის მარცხენა მხარესაა.


NGC 346 მაგელანის პატარა ნისლეულში

 NGC 346, მაგელანის პატარა ნისლეულში მდებარეობს. ამ ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონის დიამეტრი 200 სინათლის წლის ზომისაა. ფოტო ჰაბლის სახელობის კოსმოსურმა ტელესკოპმა გადაიღო. იკვლევდნენ რა ნისლეულ NGC 346-ს, ასტრონომებმა ვარსკვლავური ჩანასახები აღმოაჩინეს მასში. ისინი, თითქოს, ფოტოს მარჯვენა მხარეს ნაჩვენებ  გაზურ-მტვროვან ზოლებშია ჩაწყობილი. ეს ჩანასახები ჯერ კიდევ იკუმშება, მათსავე წარმომშობ გაზურ-მტვროვან ღრუბელში. გარსშემორტყმული მტვერი, მოწითალო ელფერს აძლევს მათ . მგელანის პატარა ღრუბლის ტიპის ჯუჯა გალქტიკები ადრეული სამყაროსთვის არის დამახასიათებელი . ითვლება, რომ ჯუჯა გალაქტიკები ის პატარა აგურებია, რომლებისგანაც არის აგებული ბევრი თანამედროვე დიდი გალაქტიკა. ადრეული სამყაროს გალაქტიკებში(ანუ შორეულ გალაქტიკებში) ხშირად პოულობენ ასეთივე ვარსკვლავურ აკვნებს, როგორიცაა NGC 346 მაგელანის პატარა ნისლეულში.

 მაგელანის პატარა ნისლეულის შემადგენლობის კვლევისას, მეცნიერებმა მცირე რაოდენობით ლითიუმი აღმოაჩინეს იქ, რომელიც, მკვლევართა ვარაუდით, დიდი აფეთქების დროს გაჩნდა. თუმცა, თუ ეს ასეა, მაშინ სტანდარტული მოდელის მიხედვით, ლითიუმი ამ გალაქტიკაში გაცილებით მეტი უნდა იყოს, ვიდრე სინამდვილეში არის. მეცნიერთა აზრით, ეს შეიძლება ჯერჯერობით გაურკვეველმა პროცესებმა გამოიწვია. ამ ეტაპზე მეცნიერები ვერ ხსნიან, თუ ზუსტად რომელი პროცესების გამო მოხდა ასე, თუმცა არსებობს ვარაუდი იმისა, რომ ამ ამბებში ბნელი მატერია შეიძლება იყოს ჩარეული(გალაქტიკათა ადგილობრივი ჯგუფი და დიდებული ანდრომედა).

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.