ზეახლის ნარჩენი იალქანში

 ამ ციურ პეიზაჟზე გამოსახულ რეგიონზე ჩვენი გალაქტიკის სიბრტყე გადის. გამოსახულება 10 გრადუსის ზომის სივრცეს მოიცავს, თანავარსკვლავედის – იალქანი, ჩრდილო-დასავლეთ საზღვართან. მის ცენტრში, მასიური ვარსკვლავის ზეახლად აფეთქებით გაჩენილი ბოჭკოსმაგვარი სტრუქტურები ელვარებენ. აფეთქების ნათებამ დედამიწამდე დაახლოებით 11 ათასი წლის წინათ მოაღწია. ამ კოსმოსური კატასტროფის შედეგად არა მარტო დარტყმითი ტალღის ზემოქმედებით წარმოქმნილი მანათობელი გაზის შესქელებები წარმოიქმნენ, არამედ წარმოუდგენლად მკვრივი და სწრაფად მბრუნავი ვარსკვლავური ბირთვიც – პულსარი იალქანში(ლათ. Vela). 800 სინათლის წლის მანძილზე მდებარე ნარჩენი, სავარაუდოდ, კიდევ უფრო ძველსა და დიდი ზომის ნარჩენშია ჩაძირული, სახელად ნისლეული გამა.

velapulsar

 პულსარი ველა ნეიტრონულ ვარსკვლავს წარმოადგენს. მისი მასა მზისას აჭარბებს, ხოლო სიმკვრივე ატომის სიმკვირევს შეიძლება შევადაროთ. 20 კილომეტრიანი პულსარი მოსახელე ნისლეულში მიქრის და ღერძის გარშემო წამში 10 ბრუნს აკეთებს. ელექტრული და მაგნიტური ველები დამუხტულ ნაწილაკებს სინათლის სიჩქარემდე აჩქარებენ და კომპაქტურ ნისლეულს ენერგიით კვებავენ, ეს უკანაკსნელი კი რენტგენის დიაპაზონში იწყებს ნათებას, რომელიც ”ჩანდრამ” დაინახა. არბალეტის ფორმის პატარა ნისლეულის ზომა 0,2 სინათლის წელს უტოლდება. ჭავლი(ისრით) ვარსკვლავის პოლარული რეგიონის შესაბამისი არედან ამოდის, ხოლო ორი განივი რკალი გვერდებზე, მაღალი ენერგიების მქონე ნაწილაკებმა წარმოქმნეს. იმის მიხედვით, თუ როგორ ხდება ნისლეულიდან მატეერის გამოდევნა, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ გამოსახულებაზე ვარსკვლავი მარჯვნივ და ზემოთ გადაადგილდება, რენტგენის ჭავლის მიმართულებით. ეს რენტგენული რკალები და ამონაფრქვევი, კიდევ ერთ ცნობილ სისტემას მოგვაგონებს, რომელსაც ასევე პუსლარი კვებავს – კიბოსმაგვარი ნისლეული.

Leave a Reply

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *